Jesteś tutaj: HomeKoronowo i PruszczOlszewka – zatopiona wieś

Olszewka – zatopiona wieś

Napisane przez  Igor Nigmański Opublikowano w Dobrcz i Koronowo piątek, 24 lipiec 2015 12:11

Zalew Koronowski to perełka na mapie zbiorników wodnych województwa kujawsko-pomorskiego. Powstał on w 1960 roku w wyniku przegrodzenia koryta Brdy w Pieczyskach. Dla wielu mieszkańców oznaczało to utratę swoich domostw.

Pomysł powstania zalewu sięga roku 1932. Jedna z głównych ulic w Koronowie nosi imię Karola Pomianowskiego. Mało jednak osób go kojarzy. A to właśnie on był inicjatorem powstania zalewu wraz z innym inżynierem Alfonsem Hoffmanem (ulica jego imienia to przedłużenie ulicy Karola Pomianowskiego w kierunku Samociążka). Pomysłu jednak nie zrealizowano przed II wojną światową. Pomimo to, po zakończeniu wojny powrócono do pomysłu i przeprowadzono badania geologiczne oraz studia terenowe. W 1955 roku dokonano rozgraniczenie terenu i wyznaczono linię brzegową. Prace rozpoczęto wiosną 1956 roku. Była to poważna inwestycja, w której brało udział 15 przedsiębiorstw z Polski i Czechosłowacji. Spiętrzanie wody zaczęto 1 czerwca 1960 roku. Nie obyło się bez problemów i turbozespoły w elektrowni w Samociążku ruszyły z kilkumiesięcznym opóźnieniem w listopadzie 1960.

 

Powstanie zbiornika całkowicie zmieniło krajobraz w okolicy. Rwąca, malownicza rzeka w okolicy miasta zmieniał się w rozległy Zalew Koronowski. Natomiast Brda w Koronowie, dotąd bardzo wartka zmieniła się w praktycznie martwe koryto. Jak spojrzymy na przedwojenne mapy możemy zauważyć jak wyglądały te tereny przed powstaniem Zbiornika Koronowskiego. Na mapie zauważymy także, nieistniejąca już miejscowość o nazwie Olszewka. To zatopiona wieś, która została zlikwidowana w momencie budowy tamy i elektrowni. Jak ona wyglądała, ile ludzi w niej mieszkało, co się stało z domami i ludźmi? Spróbuję to państwu przybliżyć.

 

Trudno dzisiaj ustalić początki istnienia tej wsi, niewątpliwie była ona jak większość okolicznych miejscowości własnością koronowskich cystersów i im podlegała. Wioska położona była w dolinie Brdy, pomiędzy Pieczyskami a Wymysłowem. Więcej o jej istnieniu, w szczególności w latach 1900-1960 dowiadujemy się z opracowania Zbigniewa Dolskiego. Od strony południowej pierwsze gospodarstwo należało do Józefa Baumgarta, dalej Władysława Warszawskiego i Medarda Gliszczyńskiego. Od strony wschodniej wieś graniczyła z lasem państwowym, za którym znajdował się majątek ziemski w Kręglu należący do Montowskiego lub Zwolińskiego. Z Kręgla wypływała struga, która wpływała do Brdy i rozdzielała miejscowość na połowę. Na strudze znajdował się solidny murowany mostek. Na północy osada graniczyła z lasem państwowym, za którym około kilometra istniał majątek ziemski w Wymysłowie. W 1933 roku w Olszewce było 21 domów mieszkalnych. Do Koronowa można było dostać się polną drogą przez Pieczyska, w drugą stronę – wzdłuż zagospodarowań do Wymysłowa i Wielonka. Przy drodze istniała także szkoła z czerwonej cegły, była to Jednoklasowa Publiczna Szkoła Powszechna Czteroodziałowa, założona w czasie zaboru pruskiego. Za szkołą znajdował się cmentarz pocholeryczny i ewangelicki. Najbliższy most, aby przedostać się przez Brdę mieścił się w Wymysłowie, najpierw konstrukcji drewnianej, później metalowej. Mieszkańcy Olszewski zajmowali się uprawą ziemi i hodowlą zwierząt, dorabiali przy wycince lasów. Przed Wymysłowem istniały dwie windugi, które służyły jako składnice drewna do spławu, gdzie mężczyźni zatrudniali się jako flisacy. W 1933 roku w miejscowości tej mieszkało 21 rodzin, w tym 5 rodzin narodowości niemieckiej. Pod numerem jeden mieszkał pan Jan Pukownik. Jego rodzina mieszkała w Olszewce od wielu pokoleń. Innymi rodzinami mieszkającymi w tej wsi byli m.in Mindakowie, Gołąbiewscy, Ziółkowscy, Heinrich, Koszuccy, Górscy, Link, Streich, Mroczkowie, Lange, Ograszkowie, Pukownikowie, Fleske, Kolittowie, Baumgart, Starzyńscy, Gillowie i Wiśniewscy.

 

W 1953 roku wydano decyzję zatwierdzającą budowę zapory ziemnej w Pieczyskach i elektrowni wodnej w Samociążku. Dla mieszkańców oznaczało to wysiedlenie i zburzenie ich domostw. Były to niewątpliwie bardzo trudne chwile dla okolicznej ludności. Ich domostwa, pola, często odziedziczane po swoich dziadach zostały zburzone i zalane. Sąsiedzi zostali rozłączeni. Wspólne relacje i przyjaźnie także. Wybudowano dla nich z funduszu państwowego w ramach rekompensaty za utracone mienie domy mieszkalne i budynki gospodarcze w Stopce, Okolu oraz Więzownie. Również każda rodzina otrzymała ziemię, której obszar uzależniony był od poprzedniego stanu. W 1960 roku z Olszewki wysiedlono 16 rodzin, jesienią cały obszar zniknął pod wodą. Do dzisiaj w Stopce i Okolu można spotkać mieszkańców Olszewki – wsi, która zniknęła z mapy.

 

Komentarze

Warte obejrzenia

« Wrzesień 2019 »
Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            
  • O tym dlaczego są to nudne wybory

    Za trzy tygodnie odbędą się najważniejsze wybory z cyklu, który rozpoczął się ubiegłorocznymi wyborami samorządowymi. To jednak wybory samorządowe budziły znacznie większe emocje społeczne niż ma to miejsce teraz. Słyszę wiele opinii, że jest to nudna kampania. Dlaczego tak jest?

  • #ChodziOŻycie

    Według raportu “Badania zachowań pieszych i relacji pieszy-kierowca wrzesień –grudzień 2018 r.” piesi nie czują się bezpiecznie na pasach. Dlatego Stowarzyszenie Społeczny Rzecznik Pieszych skierowało do wojewody postulat o zmianę prawa.

Wiadomości z regionu

Śledź nas